بعد از اجرای دیوار سبز یا چیدن چند گلدان بزرگ در پذیرایی، معمولا چند ماه بعد یک سوال تکراری از مشتری ها می شنویم: چرا روی میز کنسول حلقه سفید افتاده، یا چرا لبه کمدی که کنار گلدان های پشت پنجره بود ورم کرده است؟ گیاه و چوب در یک خانه کنار هم خیلی خوب می نشینند، اما آبی که برای گیاه لازم است، دشمن قدیمی چوب و ام دی اف است.

بسیاری از آسیب هایی که روی میز، کنسول، کتابخانه یا کمد دیده می شوند، یک شبه ایجاد نمی شوند. حلقه های ناشی از رطوبت، کدر شدن سطح، تغییر رنگ چوب، جدا شدن روکش یا ورم کردن بخش هایی از ام دی اف معمولا نتیجه تماس مداوم یا تکرارشونده با آب است. گلدانی که بعد از آبیاری آب اضافی آن روی سطح باقی می ماند، مه پاشی گیاهان در فاصله نزدیک از مبلمان یا قرار گرفتن وسایل چوبی در محیطی با تهویه نامناسب، می تواند به مرور زمینه ایجاد این مشکلات را فراهم کند.

البته وجود گیاه در کنار مبلمان چوبی به این معنا نیست که باید یکی را به خاطر دیگری حذف کرد. با انتخاب محل مناسب برای گلدان ها، استفاده از زیرگلدانی و محافظ، کنترل رطوبت و انتخاب روش درست برای مراقبت از سطح چوب، می توان این دو عنصر را بدون نگرانی در کنار هم قرار داد.

مشکل معمولا از خود گیاه نیست؛ از رفتار ما با گیاه است. آبیاری بدون زیرگلدانی، آب پاشی هر روزه برگ ها روی میز چوبی، گلدان سفالی که آب را از دیواره اش به سطح میز پس می دهد، یا گوشه ای که هوا در آن نمی چرخد و رطوبت دیوار سبز همان جا می ماند.

این راهنما اول نشان می دهد رطوبت گیاهان آپارتمانی دقیقا چه آسیبی به مبلمان چوبی می زند و با چند تغییر ساده در چیدمان چطور جلویش را بگیرید. بخش اصلی درباره براق کننده چوب است: روغن، واکس، پولیش و اسپری هر کدام کجا جواب می دهند و کجا ضرر می زنند. در پایان هم می گوییم اگر خانه تان پر از گیاه است، مبلمان بعدی را با چه متریالی بخرید.

رطوبت گیاهان آپارتمانی دقیقا چه بلایی سر چوب می آورد؟

چوب یک متریال طبیعی است و در برابر تغییرات محیطی، از جمله تغییر میزان رطوبت، واکنش نشان می دهد. افزایش و کاهش رطوبت می تواند باعث تغییرات جزئی در ابعاد و وضعیت سطح چوب شود. اگر تماس با آب به صورت موضعی و مداوم اتفاق بیفتد، احتمال ایجاد لکه، تغییر رنگ یا آسیب به پوشش محافظ بیشتر خواهد شد.

برای مثال، زیرگلدانی که بعد از آبیاری مقداری آب در آن باقی می ماند، ممکن است برای مدت طولانی رطوبت را در یک نقطه از سطح نگه دارد. در چوب طبیعی، بسته به نوع چوب و پوشش آن، این شرایط می تواند باعث تغییر ظاهر سطح شود. در محصولات ساخته شده از ام دی اف نیز قسمت هایی مانند لبه ها، محل برش، محل اتصال روکش و نقاطی که پوشش محافظ آن ها آسیب دیده است، حساسیت بیشتری دارند.

اگر آب به بخش داخلی ام دی اف نفوذ کند، احتمال تورم و تغییر شکل آن وجود دارد و این نوع آسیب همیشه با یک محصول براق کننده یا تمیزکننده قابل برطرف کردن نیست.

برخی از نشانه هایی که می توانند نشان دهنده تاثیر رطوبت روی مبلمان باشند عبارت اند از:

• ایجاد حلقه یا لکه روشن روی سطح میز و کنسول
• تغییر رنگ بخشی از چوب
• کدر یا زبر شدن پوشش سطح
• بلند شدن یا جدا شدن روکش
• ورم کردن لبه های ام دی اف
• ایجاد بوی نم در قسمت های کم تهویه
• مشاهده نشانه های کپک در پشت یا زیر مبلمان

یکی از مواردی که معمولا کمتر مورد توجه قرار می گیرد، پاشش مداوم آب هنگام مه پاشی گیاهان است. اگر گیاه در فاصله کمی از میز، شلف یا کتابخانه قرار داشته باشد، بخشی از قطرات آب ممکن است روی سطح مبلمان بنشیند. تکرار این اتفاق، به ویژه در محیطی با گردش هوای کم، می تواند احتمال آسیب را افزایش دهد.

بنابراین محافظت از مبلمان فقط به انتخاب یک محصول مراقبتی محدود نمی شود. محل قرارگیری گلدان، شیوه آبیاری، میزان گردش هوا و نوع متریال همگی در دوام سطح نقش دارند.

سه راهکار ساده: فاصله، زیرگلدانی و لایه محافظ

پیش از هر ماده شیمیایی، چیدمان را درست کنید؛ بخش بزرگی از مشکل همین جا حل می شود.

زیرگلدانی لبه دار به اضافه یک لایه جداکننده. زیرگلدانی به تنهایی کافی نیست، چون خودش هم عرق می کند و کفش بعد از هر آبیاری سرد و مرطوب است. زیر زیرگلدانی یک پد چوب پنبه، نمد یا لاستیک بگذارید، یا از پایه های کوچک گلدان استفاده کنید تا هوا زیرش جریان پیدا کند. برای گلدان سفالی لعاب نخورده حتما زیرگلدانی لعاب دار یا فلزی بگذارید؛ سفال خام آب را از دیواره اش بیرون می دهد و یک حلقه نم دار روی چوب می سازد.

آبیاری بیرون از مبلمان. گلدان های کوچک و متوسط را برای آبیاری به سینک یا حمام ببرید، بگذارید کاملا زهکشی شود و بعد سر جایش برگردانید. گلدان های بزرگی که جابه جا نمی شوند بهتر است روی پایه فلزی، سنگی یا سرامیکی باشند، نه روی میز یا کمد چوبی.

فاصله و تهویه. بین گلدان و هر سطح چوبی عمودی مثل پشتی کمد یا بدنه کتابخانه، دست کم چند سانتی متر فاصله بگذارید. کنار دیوار سبز، مبلمان چوبی را حداقل نیم متر عقب تر بچینید و مطمئن شوید هوا در آن گوشه راکد نمی ماند. اگر رطوبت ساز یا مه پاش دارید، جهتش را به سمت مبلمان نگیرید.

گیاه مناسب کنار مبلمان. روی میز و کنسول چوبی، گیاهان کم آب مثل ساکولنت ها، سانسوریا، زاموفیلیا و آلوئه ورا امن ترند؛ هر دو سه هفته یک بار آب می خواهند و مه پاشی لازم ندارند. سرخس، کالاتیا، فیتونیا و بیشتر گیاهان گرمسیری که رطوبت بالا و آب پاشی روزانه می خواهند، جایشان روی پایه فلزی یا قفسه شیشه ای است، نه روی چوب.

قبل از انتخاب براق کننده، نوع سطح مبلمان را تشخیص دهید

یکی از اشتباهات رایج در نگهداری وسایل چوبی این است که همه سطوح با عنوان کلی «چوب» در نظر گرفته شوند. در حالی که یک میز، کمد یا کنسول با ظاهر چوبی ممکن است از چوب طبیعی، ام دی اف با روکش ملامینه، روکش چوب طبیعی یا متریال دیگری ساخته شده باشد.

این تفاوت در انتخاب محصول مراقبتی اهمیت زیادی دارد. قبل از خرید روغن، واکس یا پولیش باید مشخص شود محصول قرار است روی چه نوع سطحی استفاده شود.

1.     چوب طبیعی خام یا روغن خورده

چوب طبیعی خام یا چوبی که قبلا با روغن مناسب پوشش داده شده است، می تواند برای استفاده از برخی روغن های مخصوص چوب مناسب باشد. این محصولات معمولا برای مراقبت از بافت چوب و برجسته تر شدن رگه های طبیعی آن مورد استفاده قرار می گیرند.

2.     چوب رنگ یا لاک شده

در چوب های رنگ شده یا لاک خورده، یک لایه پوششی روی سطح قرار دارد. به همین دلیل بسیاری از روغن های نفوذی مانند چوب خام جذب نمی شوند. استفاده از محصول نامناسب ممکن است باعث ایجاد یک لایه چرب روی سطح شود و ظاهر آن را تغییر دهد.

3.     ام دی اف روکش دار

در ام دی اف با روکش ملامینه یا سایر روکش های مشابه، هدف اصلی باید حفظ سلامت روکش و جلوگیری از نفوذ آب به نقاط حساس باشد. در این نوع مبلمان، لبه ها و قسمت های آسیب دیده اهمیت بیشتری دارند.

اگر درباره نوع پوشش مبلمان مطمئن نیستید، بهتر است محصول مراقبتی را ابتدا روی قسمت کوچکی از سطح که در معرض دید نیست امتحان کنید.

براق کننده چوب چیست و کدام نوع برای کدام مبلمان مناسب است؟

براق کننده چوب لزوما به یک محصول مشخص اشاره نمی کند. برخی محصولات برای مراقبت از چوب طبیعی طراحی شده اند، برخی یک لایه محافظ روی سطح ایجاد می کنند و برخی دیگر بیشتر برای تمیز کردن و افزایش درخشندگی سطوح رنگ شده و روکش دار استفاده می شوند.

به همین دلیل، انتخاب محصول نباید فقط بر اساس میزان براقیت آن انجام شود. نوع سطح، پوشش قبلی، میزان استفاده از وسیله، تماس احتمالی با آب و شرایط محیطی نیز اهمیت دارند.

برای مثال، محصولی که برای یک میز چوب طبیعی مناسب است، لزوما انتخاب مناسبی برای کمد ام دی اف یا میز دارای پوشش لاک نیست. شناخت نوع چوب و پوشش قبلی، اولین مرحله برای انتخاب یک محصول مراقبتی مناسب است.

روغن های طبیعی نفوذی

روغن بزرک، روغن تانگ و ترکیب هایی که با نام روغن دانمارکی یا روغن تیک فروخته می شوند، به داخل الیاف چوب نفوذ می کنند، چوب را از داخل در برابر رطوبت مقاوم می کنند و رنگ طبیعی آن را عمیق تر نشان می دهند. این ها فقط برای چوب خام یا چوبی که قبلا روغن خورده مناسب اند؛ روی لاک یا روکش ملامینه جذب نمی شوند و یک لایه چسبناک باقی می گذارند. برای میز ناهارخوری گردو یا کنسول راشی که کنار گلدان ها ایستاده، انتخاب روغن براق کننده چوب سازگار با نوع چوب و پوشش قبلی مهم تر از اسم روی قوطی است؛ راهنمای داتیس چوب در این باره انواع روغن را از نظر زمان خشک شدن و مقاومت در برابر آب کنار هم گذاشته است.

واکس

واکس زنبور عسل و واکس کارنوبا روی سطح می نشینند، نه داخل آن. یک لایه نازک محافظ و براق می سازند که قطره آب را چند ساعتی روی سطح نگه می دارد تا فرصت پاک کردن داشته باشید. واکس را هم روی چوب روغن خورده می شود زد و هم روی چوب لاک خورده. عیبش این است که با گرما نرم می شود و هر چند ماه باید تجدید شود.

پولیش های آماده

پولیش های مبلمان که در بطری فروخته می شوند معمولا ترکیبی از روغن معدنی، کمی واکس و حلال هستند. برای چوب لاک یا رنگ شده و برای ام دی اف روکش دار مناسب ترند، چون قرار نیست نفوذ کنند؛ گرد و غبار را جمع می کنند و سطح را یکدست براق می کنند. برای براق کننده چوب خانگی که هر هفته یا هر ماه استفاده شود، همین دسته منطقی ترین انتخاب است.

اسپری های سیلیکونی

سریع ترین براقیت را می دهند، اما سیلیکون روی سطح لایه لایه جمع می شود، گرد و غبار جذب می کند و اگر روزی بخواهید مبلمان را دوباره رنگ یا لاک بزنید، پوشش جدید روی آن نمی نشیند. برای چوب خام اصلا مناسب نیست و برای بقیه هم بهتر است استثنا باشد نه قاعده.

نوع براق کننده	مناسب برای	اثر اصلی	تناوب استفاده
روغن نفوذی (بزرک، تانگ، دانمارکی)	چوب خام و روغن خورده	تغذیه و مقاومت به رطوبت از داخل	هر ۶ تا ۱۲ ماه
واکس (زنبور عسل، کارنوبا)	چوب روغن خورده یا لاک خورده	لایه محافظ و براقیت ملایم	هر ۲ تا ۴ ماه
پولیش کرمی آماده	چوب رنگ و لاک شده، ام دی اف روکش دار	تمیزی و براقیت سطحی	هفتگی تا ماهانه
اسپری سیلیکونی	فقط سطوح لاک شده، به ندرت	براقیت فوری	حداقل ممکن

آیا هر سطح چوبی باید براق باشد؟

در مراقبت از مبلمان، براقیت زیاد لزوما به معنی بهتر بودن نتیجه نیست. بعضی از سبک های طراحی داخلی بر ظاهر مات یا نیمه مات چوب تاکید دارند و استفاده مداوم از محصولات براق کننده ممکن است ظاهر طبیعی متریال را تغییر دهد.

برای مثال، در مبلمان دارای پوشش مات، هدف اصلی باید حفظ کیفیت پوشش و تمیز نگه داشتن سطح باشد، نه ایجاد درخشندگی زیاد. استفاده بیش از اندازه از برخی محصولات نیز می تواند به مرور لایه ای روی سطح ایجاد کند که گرد و غبار را بیشتر نشان دهد.

بنابراین بهتر است ابتدا مشخص کنید که هدف شما از استفاده از محصول چیست. اگر سطح فقط گرد و غبار گرفته است، یک روش تمیزکاری مناسب ممکن است کافی باشد. اگر چوب طبیعی خشک یا کدر شده است، احتمالا به روش مراقبتی متفاوتی نیاز خواهد داشت.

روش مرحله ای استفاده از روغن و واکس

پیش از استفاده از هر نوع روغن، واکس یا محصول مراقبتی، دستورالعمل همان محصول و توصیه سازنده مبلمان را بررسی کنید. نوع پوشش سطح می تواند روش استفاده را تغییر دهد.

1.           سطح را با پارچه نم دار و کمی مایع ظرفشویی رقیق تمیز کنید و بگذارید کاملا خشک شود؛ روغن روی گرد و غبار، خراش می سازد.

2.           روی یک نقطه پنهان، مثل زیر میز یا داخل درب، امتحان کنید که رنگ چوب بیش از حد تیره نشود.

3.           با پارچه نخی بدون پرز، یک لایه نازک در جهت رگه های چوب بمالید. لایه ضخیم خشک نمی شود و چسبناک می ماند.

4.           پانزده تا بیست دقیقه صبر کنید و اضافه روغن را با پارچه خشک بردارید.

5.           دست کم ۲۴ ساعت پیش از لایه دوم صبر کنید و در این مدت گلدانی روی سطح نگذارید.

6.           پارچه های آغشته به روغن بزرک را باز و پهن خشک کنید یا در آب بیندازید؛ پارچه مچاله آغشته به این روغن می تواند خود به خود گرم شود و آتش بگیرد.

اشتباهات رایجی که هر روز می بینیم

روغن خوراکی مثل زیتون یا آفتابگردان به مرور فاسد می شود، بو می گیرد و لایه چسبناکی می سازد که گرد و غبار به آن می چسبد. مواد شوینده قوی، وایتکس و جوهر نمک لاک را کدر و روکش ام دی اف را زرد می کنند. اسکاچ سبز و پودر ساینده حتی روی روکش ملامینه هم خراش می اندازند. پارچه خیس روی ام دی اف، مخصوصا نزدیک لبه ها، همان کاری را می کند که گلدان بدون زیرگلدانی. و آخر این که پولیش زدن روی سطح تمیز نشده، گرد و غبار را به شکل خراش های ریز دایره ای در لاک حک می کند.

انتخاب متریال مبلمان برای خانه پر از گیاه

اگر گیاهان بخش مهمی از دکوراسیون خانه هستند، هنگام خرید مبلمان فقط به رنگ و ظاهر توجه نکنید. محل قرارگیری گلدان ها، میزان آبیاری و احتمال تماس سطح با آب نیز باید در نظر گرفته شود.

·         چوب طبیعی با پوشش مناسب

چوب طبیعی ظاهر گرم و جذابی دارد و با مراقبت صحیح می تواند برای مدت طولانی مورد استفاده قرار گیرد. در بعضی موارد، آسیب های سطحی چوب طبیعی امکان ترمیم دارند، اما میزان مقاومت آن در برابر رطوبت به نوع چوب و پوشش آن بستگی دارد.

·         ام دی اف با روکش و لبه بندی مناسب

ام دی اف روکش دار یکی از متریال های رایج در دکوراسیون داخلی است. سطح سالم روکش معمولا در برابر تماس کوتاه مدت با رطوبت مقاومت مناسبی دارد، اما لبه های آسیب دیده، محل برش و قسمت های بدون پوشش می توانند حساس تر باشند.

به همین دلیل، کیفیت نوار لبه و اجرای صحیح آن اهمیت زیادی دارد؛ به خصوص اگر کمد یا کتابخانه در نزدیکی پنجره یا مجموعه ای از گلدان ها قرار بگیرد.

·         پایه های فلزی یا سطوح جدا از مبلمان

برای گلدان های بزرگ یا گیاهانی که به آبیاری بیشتری نیاز دارند، استفاده از پایه مستقل می تواند انتخاب کاربردی تری باشد. پایه فلزی، سنگی یا سرامیکی می تواند فاصله میان گلدان و مبلمان را بیشتر کند و احتمال تماس مستقیم آب با سطح چوبی را کاهش دهد.

·         پایه های بلند برای مبلمان نزدیک گلدان های زمینی

نوع پایه مبلمان نیز در فضاهای پر از گیاه اهمیت دارد. پایه مناسب می تواند فاصله میان بدنه اصلی و کف را بیشتر کند و در صورت ریختن آب هنگام آبیاری، احتمال تماس مستقیم رطوبت با قسمت های پایینی مبلمان را کاهش دهد.

در زمان انتخاب یا نگهداری مبلمان، شناخت متریال و شیوه ساخت محصول می تواند به تصمیم گیری بهتر کمک کند. این موضوع به ویژه درباره محصولاتی مانند کمد دیواری و تخت تاشو اهمیت دارد؛ زیرا نوع روکش، لبه بندی، اتصالات و شرایط نصب می توانند روی دوام محصول تاثیر داشته باشند.

برای آشنایی بیشتر با محصولات و مطالب آموزشی مرتبط با چوب و ام دی اف می توانید به داتیس چوب مراجعه کنید و پیش از انتخاب یا سفارش محصولات، اطلاعات مربوط به متریال و شرایط نگهداری آنها را بررسی کنید.

چطور گیاه و مبلمان چوبی را در یک فضا کنار هم بچینیم؟

محافظت از مبلمان به این معنی نیست که گیاهان را از کنار عناصر چوبی حذف کنیم. با طراحی درست می توان فضای سبز و مبلمان را در کنار یکدیگر قرار داد و احتمال آسیب را کاهش داد.

برای گلدان های کوچک روی میز یا کنسول، استفاده از زیرگلدانی مناسب و یک لایه محافظ بین گلدان و سطح مبلمان می تواند مفید باشد. گلدان های بزرگ تر نیز بهتر است روی پایه مستقل قرار بگیرند تا وزن و رطوبت آنها مستقیما روی سطح چوبی باقی نماند.

در فضاهایی که از دیوار سبز یا تعداد زیادی گیاه استفاده شده است، گردش هوا اهمیت بیشتری پیدا می کند. قرار دادن کمد یا کتابخانه کاملا چسبیده به یک سطح مرطوب، می تواند شرایط نامناسبی برای پشت مبلمان ایجاد کند.

هنگام طراحی فضای سبز داخلی نیز بهتر است از ابتدا محل آبیاری، مسیر خروج آب اضافی و فاصله گیاهان از وسایل حساس در نظر گرفته شود. همین جزئیات ساده می توانند نیاز به تعمیر یا تعویض زودهنگام بعضی از وسایل را کاهش دهند.

چک لیست ماهانه نگهداری مبلمان چوبی در خانه پر گیاه

●        همه گلدان های روی مبلمان را بلند کنید و سطح زیرشان را از نظر لکه یا نرم شدن بررسی کنید.

●        زیرگلدانی ها و پدهای زیر آن ها را بشویید و کاملا خشک کنید.

●        پشت کمد و کتابخانه ای که نزدیک دیوار سبز است را با چراغ قوه از نظر کپک یا نم چک کنید.

●        لبه های ام دی اف را با انگشت لمس کنید؛ اگر ورم یا زبری حس شد، منبع رطوبت را پیدا کنید.

●        سطوح لاک شده را با پولیش کرمی تمیز کنید و سطوح روغن خورده را اگر مات شده اند، با یک لایه نازک روغن تازه کنید.

●        هر فصل، جای گلدان های سنگین را چند سانتی متر جابه جا کنید تا رطوبت و فشار در یک نقطه نماند.

سوالات متداول

حلقه سفید زیر گلدان روی میز چوبی را چطور پاک کنم؟

بله، شرایط رطوبتی محیط می تواند روی متریال های چوبی تاثیر بگذارد، اما میزان تاثیر آن به نوع چوب، ساختار محصول، پوشش سطح و شرایط کلی محیط بستگی دارد. تماس مستقیم و مداوم با آب معمولا نگرانی مهم تری نسبت به رطوبت معمول فضای خانه است.

اسم روغن براق کننده چوب مناسب برای میز ناهارخوری چیست؟

به جای اسم تجاری، دنبال نوع روغن باشید. برای میزی که با غذا در تماس است، روغن مینرال درجه غذایی یا روغن تانگ خالص انتخاب امنی است؛ روغن دانمارکی سریع تر خشک می شود و سطح مقاوم تری می دهد. روی میزی که لاک براق دارد، هیچ کدام جذب نمی شود و باید از پولیش کرمی استفاده کنید.

می توانم گلدان را مستقیم روی کمد ام دی اف بگذارم؟

با زیرگلدانی لعاب دار و یک پد جداکننده زیر آن بله، به شرط این که لبه های کمد سالم و نوار لبه کامل باشد. گلدان بدون زیرگلدانی یا گلدان سفالی خام را حتی یک هفته هم روی ام دی اف نگذارید؛ ورم کردن لبه برگشت ناپذیر است.

چند وقت یک بار باید مبلمان چوبی را روغن یا پولیش بزنم؟

چوب روغن خورده وقتی مات و خشک به نظر می رسد، معمولا هر ۶ تا ۱۲ ماه، یک لایه نازک روغن می خواهد. واکس هر ۲ تا ۴ ماه تجدید می شود. پولیش کرمی برای سطوح لاک شده و ام دی اف، یک بار در ماه کافی است و بیشتر از آن فقط لایه اضافه می سازد.

جمع بندی

گیاهان آپارتمانی و مبلمان چوبی می توانند بدون مشکل در کنار یکدیگر قرار بگیرند، به شرطی که تماس مستقیم و طولانی مدت آب با سطح کنترل شود. استفاده از زیرگلدانی مناسب، آبیاری اصولی، ایجاد فاصله از دیوارهای مرطوب و توجه به گردش هوا، اولین قدم برای محافظت از مبلمان است.

در مرحله بعد باید نوع سطح را بشناسید. روغن های مخصوص چوب برای بعضی سطوح طبیعی و مناسب برای روغن کاری کاربرد دارند، در حالی که برای سطوح لاک شده یا ام دی اف روکش دار ممکن است پولیش یا محصولات مراقبتی مخصوص همان پوشش انتخاب مناسب تری باشند.